El link para descargar gratis está al final, debajo de los detalles del libro.
Amor soberbia y humildad, Pedro José María Chiesa
DEDICATORIA
A San Josemaría Escrivá . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1
V
PRESENTACIÓN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
AUTOSUFICIENCIA y AMABILIDAD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
1
1 Espíritu arisco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
1
2 Espíritu de servicio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
ENVIDIA y AMOR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
1
3 Envidia y espíritu de comparación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
1
4 Envidia y admiración . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
1
5 Envidia y tristeza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
1
6 Envidia y espíritu burlesco . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
1
7 Envidia y odio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
1
8 Envidia y desobediencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
1
9 Envidia y cizaña . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10 Envidia y prejuicios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
11 Envidia y formación del corazón . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
12 Envidia: las crisis de los «treinta» y de los «cuarenta» . . . . . . . . . . . . . . . 34
SOBERBIA y FORMACIÓN DEL TEMPERAMENTO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
13 Temperamento y carácter . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
14 Temperamento y terrorismo doméstico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
15 Vanidad y vestimenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
16 Temperamento y coherencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
17 Temperamento e indiferencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
18 Temperamento y rigidez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
19 Rigidez y ajedrez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
8
A M O R , S O B E R B I A Y H
U M I L D A D
SOBERBIA y TIMIDEZ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
20 Timidez y pecado . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
21 Timidez y sumisión . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
22 Timidez y cobardía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
23 Timidez e irresponsabilidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
24 Timidez y juicios críticos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
25 Timidez y acepción de personas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
SOBERBIA y TRISTEZA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
26 Tristeza y aceptación de la realidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
27 Tristeza y susceptibilidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
28 Tristeza y rencor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
29 Tristeza y mediocridad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
30 Tristeza y apatía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
31 Tristeza y conversión . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
HUMILDAD y PACIENCIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
32 Paciencia y ejemplaridad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
33 Paciencia y olvido de sí . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
34 Paciencia y defectos perpetuos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
35 Paciencia y fidelidad matrimonial . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
36 Paciencia y resultados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
37 Paciencia y diferencias temperamentales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
38 Paciencia y cosmología . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
39 Paciencia y autoconocimiento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
HUMILDAD y ALEGRÍA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
40 Alegría y oración . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
41 Alegría y conciencia de la gracia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
42 Alegría fisiológica y alegría cristiana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
43 Alegría y exultación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
44 Alegría y espíritu quejumbroso . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
45 Alegría y patriotismo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
46 Alegría y nacionalismo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
47 Alegría y cruces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
48 Alegría y visión optimista . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
49 Alegría y sonrisas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
50 Sembradores de paz y de alegría . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
51 Alegría y buen humor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
52 La alegría de saber reírse de uno mismo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
53 Alegría climatológica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
Í
N D I C E
A
M O R , S O B E R B I A Y H U M I L D A D
9
HUMILDAD y RECTITUD DE INTENCIÓN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
54 Rectitud de intención y sencillez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
55 Rectitud de intención y vanagloria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
56 Rectitud de intención y «egolatría» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
57 Rectitud de intención parcial . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
58 Rectitud de intención y apostolado . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
59 Rectitud de intención y noviazgo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96
60 Rectitud de intención y autoengaños . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
61 Rectitud de intención y examen de conciencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
62 Rectitud de intención y aprovechamiento del tiempo . . . . . . . . . . . . . . . . 101
HUMILDAD y TRABAJO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
63 Trabajo y activismo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
64 Trabajo: éxitos y méritos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
65 Trabajo y gloria de Dios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
66 Trabajo bien hecho . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
67 Trabajo y amor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
68 ¿Es trabajo el trabajo del hogar? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
69 Trabajo e improvisación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
70 Trabajo y diligencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
71 El «ring» del amor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
72 La ilusión profesional . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
73 Trabajo y ¡no tengo tiempo! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
74 Trabajo y puntualidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
75 Trabajo y aprovechamiento del tiempo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
76 Trabajo y generaciones futuras . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
77 Trabajo y ecología . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
78 Trabajo y longanimidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
79 Trabajo y descubrimientos científicos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
HUMILDAD INTELECTUAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
80 Humildad de aprender . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
81 Aprender a escuchar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
82 Estimar las opiniones del prójimo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
83 Afán desmedido de autoridad intelectual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
84 Imponer las propias opiniones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
85 Opinar sin que nos lo pidan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
86 Exámenes y sobreimplicación familiar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
87 Estudio y longanimidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
88 Aprendizaje y alegría . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
El TESORO DE LAS HUMILLACIONES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
89 El valor de las humillaciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
Í
N D I C E
10
A M O R , S O B E R B I A Y H
U M I L D A D
1
90 Las humillaciones y Jesucristo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
1
91 Las humillaciones optativas y las inexorables . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
1
92 Las humillaciones «de siempre» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
1
93 Las humillaciones colectivas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
1
94 Gloriarnos en las humillaciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148
1
95 Humillaciones y venganza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
1
96 La humillación de la «soltería» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
1
97 La humillación de la desocupación laboral . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
1
98 Las humillaciones intelectuales . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
1
99 La humillación de tener que disculparnos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
100 El itinerario de las humillaciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
101 Conclusión: el tesoro de las humillaciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
AMOR y CARIDAD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
102 El amor y sus grados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
103 Cuatro historias de amor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
104 Amor y cordialidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
105 Amar incondicionalmente . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
106 Amor y responsabilidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
107 Caridad y fidelidad a la vocación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
108 Caridad y unidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
109 Caridad y agradecimiento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
110 Caridad y petición de perdón . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
111 Caridad sin reciprocidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
112 Caridad sin límites . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174
113 Caridad y perdonar bien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
114 Caridad de perdonar velozmente . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176
115 Perdonar lo imperdonable . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
116 Caridad y puentes de comunicación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
117 Caridad y conversación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180
AMOR y FRATERNIDAD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
118 La corrección fraterna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
119 Los «modos» de corregir . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
120 La responsabilidad de corregir . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183
121 Prudencia y correcciones fraternas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184
122 La vigilancia fraterna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
123 Corrección fraterna y falsas excusas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
AMOR DE DIOS e INFANCIA ESPIRITUAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
124 El caminito de infancia espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
125 Distinción entre infancia espiritual y filiación divina . . . . . . . . . . . . . . . . 192
Í
N D I C E
A
M O R , S O B E R B I A Y H U M I L D A D
11
AMOR DE DIOS y FILIACIÓN DIVINA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193
126 Primer axioma: el amor de Dios es paternal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193
127 Segundo axioma: su amor es responsable . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195
128 Tercer axioma: su amor es irrevocable . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196
129 Cuarto axioma: el «ser» sobre el «hacer» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
130 Filiación divina y misericordia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
131 Filiación divina y conciencia de la gracia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
132 Filiación divina y dignidad humana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204
LA FAMILIA y LOS GRADOS DE INTIMIDAD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
133 Primer grado: intimidad personal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
134 Segundo grado: intimidad matrimonial . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
135 Tercer grado: intimidad con cada hijo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
136 Cuarto grado: intimidad familiar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213
137 Respetar todos los pasos de la intimidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213
HUMILDAD y MADUREZ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
138 Adolescencia y juventud . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
139 Madurez de saber lo que uno quiere . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216
140 Madurez y sociedad de consumo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217
141 Madurez y estabilidad en los principios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218
142 Madurez y aprovechamiento del tiempo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218
143 Madurez y autoexigencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219
144 Madurez y autonomía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
145 Madurez y complicaciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221
146 Madurez y ejercicio de los propios derechos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223
147 Madurez y metas nobles . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224
148 La madurez de la Santísima Virgen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227
149 La madurez de los santos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228
a) San José . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228
b) San Pedro y San Andrés . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229
c) San Bernardo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230
d) San Josemaría Escrivá . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231
e) Otros testimonios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
150 Conclusión: la madurez expresa humildad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
HUMILDAD y CASTIDAD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235
151 Enamorarse (en-amor-darse) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235
152 Castidad y opciones definitivas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238
153 Admiración y enamoramiento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240
154 Aridez en el amor matrimonial . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
155 Humildad y castidad conyugal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243
Í
N D I C E
12
A M O R , S O B E R B I A Y H
U M I L D A D
156 Las adicciones afectivas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245
157 El único camino de la castidad: la santidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246
AMOR y EDUCACIÓN DE LOS HIJOS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
158 Autodominio y educación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
159 Autobiografías y biografías . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249
160 Educación y libertad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253
161 Educación y obediencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
162 Relativismo y fundamentalismo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258
163 La ley del Señor es perfecta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258
164 La ley del hombre es imperfecta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262
165 Relativismo y flexibilidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263
166 Fundamentalismo y rigidez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264
167 Legislación doméstica e improvisación . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
168 El cóctel del relativismo y el fundamentalismo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266
169 Padres exigentes y padres exagerados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267
HUMILDAD y COMUNIÓN DE LOS SANTOS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269
170 «Creo en la Comunión de los Santos» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269
171 Comunión de los santos y distancias geográficas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271
172 Comunión de los Santos y grados de intensidad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271
HUMILDAD y DESUBICACIONES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274
173 Jesucristo centro del cosmos y de la historia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274
174 «Desubicación» e incoherencia cívica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276
175 «Desubicación» y autoritarismo doméstico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
176 «Desubicación» y olvido de Dios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279
177 «Desubicación» y vanagloria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281
178 «Desubicación» y límites psicofísicos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282
179 «Desubicación» y autosuficiencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283
180 «Ubicación» y omnipotencia Divina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
181 «Ubicación» y fe en Dios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286
HUMILDAD y ESPERANZA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
182 Esperanza teologal y esperanza humana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288
183 Esperanza y sociedad de consumo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
184 Esperanza y cruces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292
HUMILDAD y TENTACIONES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
185 Subestimación de las tentaciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
Í
N D I C E
A
M O R , S O B E R B I A Y H U M I L D A D
13
186 El peligroso diálogo con las tentaciones . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296
187 Saber desconfiar de uno mismo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299
188 La tentación de «estar al día» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300
189 ¡Tierra a la vista! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301
190 Sobre el mejor modo de guardar un secreto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302
HUMILDAD y COSAS PEQUEÑAS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
191 Las cosas pequeñas y el Juicio universal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
192 La proyección escatológica de las cosas pequeñas . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305
193 La nostalgia del presente . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307
194 ¿Pecados de poca importancia? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309
195 Visión sobrenatural y cosas pequeñas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310
196 Apostolado y cosas pequeñas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311
197 Juicio universal y serenidad de conciencia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314
198 La responsabilidad ante lo pequeño . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316
199 Las mentiras de importancia desconocida . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317
200 ¿Verdades ocultas? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317
201 La conciencia plena de la verdad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319
202 Juicio universal y factor sorpresa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321
203 Juicio universal y espíritu de «admiración» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
204 Juicio universal y espíritu de «asombro» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
205 Juicio universal y apariencias . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324
LA HUMILDAD COMO SACRAMENTO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325
206 Comenzar por uno mismo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325
207 «Reconocer» los defectos y pecados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326
208 Enfrentarse con la propia verdad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
209 Verdad y plenitud de la verdad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328
210 ¡No sé de qué confesarme! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329
211 Examen de conciencia y pasión por la verdad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331
212 Pedir ayuda a Dios cuando confesarse cuesta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332
213 Confesión y entrega . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335
214 La detestación de los pecados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336
215 La confesión: un remedio acertado . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336
HUMILDAD y DIRECCIÓN ESPIRITUAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338
216 Sentido de la dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338
217 Sinceridad y dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
218 Responsabilidad personal y dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340
219 Prudencia y dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340
220 Perspectiva de la vida y dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341
221 Dirección, guía y acompañamiento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342
222 La dirección espiritual de personas misteriosas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344
223 Humildad y franqueza expiativa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345
Í
N D I C E
14
A M O R , S O B E R B I A Y H
U M I L D A D
224 Elección de un director espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345
225 El «hecho» de la dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347
226 La vergüenza en la dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348
227 La dirección espiritual aparente . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350
228 Obediencia y docilidad en la dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351
229 Humildad para que se nos puedan decir las cosas . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352
230 Enojos con uno mismo y dirección espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353
231 La humildad como anestesia de la sinceridad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354
232 Pautas de humildad en un director espiritual . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356
Anexo I
LA PARÁBOLA DEL HIJO PRÓDIGO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358
233 El hijo adolescente y su padre . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358
234 El hijo mayor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361
235 Los jornaleros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363
Anexo II
A LOS COMPAÑEROS DEL COLEGIO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365
236 Antecedentes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365
237 La homilía que no fue . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366
Anexo III
A LOS FAMILIARES y AMIGOS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371
238 Santidad personal y apostolado . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371
239 Los grados de alegría celestial . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373
240 El Cielo: ¿una fiesta sorpresa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375
Anexo IV
ENTREVISTA AL AUTOR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378